Zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 recykling jest to taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny - rozumie się przez to obróbkę tlenową, w tym kompostowanie, lub beztlenową odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny.

      Zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 recykling jest to taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny - rozumie się przez to obróbkę tlenową, w tym kompostowanie, lub beztlenową odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny.

Dzieki recyklingowi chronione są nieodnawialne lub trudno odnawialne źródła surowców, a jednocześnie ograniczana jest produkcja odpadów, które musiałyby być składowane lub utylizowane. Pośrednio środowisko naturalne jest chronione również poprzez zmniejszenie zużycia surowców energetycznych, które musiałyby być użyte w procesach pozyskania surowców z natury i późniejszego zagospodarowania ich odpadów.

Warto zauważyć, iż recykling odbywa się dwutorowo. Z jednej strony jest to wymuszanie zasad recyklingu już u producentów dóbr, z drugiej zaś tworzenie odpowiednich zachowań u konsumentów, gdyż recykling odbywa się w dwóch obszarach: produkowania dóbr oraz późniejszego powstawania z nich odpadów.

Dzieki zastosowaniu recyklingu następuje:

• Ochrona zasobów naturalnych - zastosowanie surowców wtórnych zmniejszy zastosowanie surowców pierwotnych i niedobór zapasów bogactw naturalnych.

• Ochrona środowiska - wydobywanie surowców i przetwarzanie ich na dobra konsumpcyjne jest nieustannie związane z obciążeniem i niszczeniem środowiska; oznacza to, że ochrona zasobów naturalnych jest jednocześnie ochroną środowiska.

• Oszczędność energii - surowce wtórne są nośnikami energii, ich wykorzystanie prowadzi do ochrony energii tak długo, jak nakład energii na ich odzyskanie jest mniejszy od energii, którą w sobie zawierają i którą da się dzięki nim uzyskać. Oszczędzanie energii jest zatem także ochroną środowiska.

Recykling ma bardzo istotne znaczenie z kilku powodów. Należą do nich jego bardzo duże możliwości, zarówno ekonomiczne jak i ekologiczne:

• oszczędzania wyczerpywalnych lub trudnodostępnych surowców naturalnych,

• ograniczenia powstawania, usuwania i bezproduktywnego gromadzenia odpadów trudno zniszczalnych lub niezniszczalnych, a również często szkodliwych dla otoczenia,

• obniżenia kosztu wyrobów nowych,

• skłonienia przemysłu do wytwarzania i stosowania materiałów nadających się do odtwarzania w postaci pełnowartościowych surowców wtórnych.
  
  
  

System recyklingu obejmuje następujące elementy:

• Właściwa polityka państwa sprzyjająca recyklingowi

• Odpowiednie projektowanie dóbr:

  • możliwie najszersze wykorzystanie w nich materiałów zdatnych do recyklingu,

  • używanie jednorodnych materiałów, co upraszcza demontaż i segregację

  • łączenie różnych materiałów w taki sposób, aby ich późniejsze rozłączenie było jak najprostrze

  • używanie części składowych, które nadają się do ponownego użycia bez przetwarzania lub przy minimalnym uzdatnieniu

• Rozwój technologii przetwarzania odpadów w celu wykorzystania jak największej ich części

• System oznaczania odpadów produktów i części składowych produktów w celu ułatwienia segregacji.

• Logistyka sortowania, gromadzenia i odbioru zużytych odpadów

• Odpowiednie przygotowanie odpadów do przetwarzania oraz przetwarzanie i odzyskiwanie surowców

Od niedawna istnieje jeszcze jedne podział recyklingu - ze względu na specyfikę technologi. Wyróżnia się trzy główne metody:

• Materiałowy (mechaniczny) Najbardziej preferowana forma recyklingu. Polega na ponownym przetwarzaniu odpadów w produkt o wartości użytkowej. Zazwyczaj jest to wyrób o innym przeznaczeniu niż pierwotny, co tworzy system kaskadowy, w którym każdy następny etap ma mniejsze wymagania stawiane produktom. Odpowiedni dobór kompozycji pozwala na przetwórstwo materiałów wtórnych z dużą wydajnością przy dobrej jakości wyrobów. Ta metoda jest technologicznie prosta o ile dotyczy tworzyw o identycznej strukturze chemicznej.

• Surowcowy (chemiczny) Polega na odzyskiwaniu surowców użytych do produkcji danego wyrobu. Surowce mogą być ponownie wykorzystane do wytworzenia pełnowartościowych tworzyw, a odpady powstałe w wyniku tej metody (petrochemiczne frakcje lekkie i ciężkie) mogą stanowić domieszkę do paliw i smarów. Podstawową zaletą tej metody jest możliwość przeróbki tworzyw bez uprzedniej ich segregacji. Natomiast stosowanie skomplikowanych instalacji, wysokiej temperatury, cieśnienia, katalizatorów oraz ścisła kontrola parametrów powodują ograniczenia w upowszechnianiu tej grupy metod recyklingu

• Energetyczny (spalanie z odzyskiem energii) Polega na częściowym odzyskaniu energii, zużytej na wytworzenie wyrobów, które znajdują się na wysypisku (w tym także opakowań)

Recykling dzieli sie poszczególne etapy:

• Sortowanie Polega na rozdzieleniu różnych rodzajów odpadów. Najkorzystniejsze jest, gdy sortowanie odbywa sie na etapie selektywnej zbióki odpadów. Dokonywane jest ono przez urzytkowników, a więc odbywa sie na etapie najbliższym powstawania odpadów. Odpady ze zbiórek są mniej zanieczyszczne i bardziej przydatne do obróbki.

• Rozdrabnianie Odpady gromadzone w pojemnikach do zbiórki selektywnej są zazwyczaj w formie nieprzydatnej do bezpośredniego przetwórstwa. Rozdabnianie tworzyw sztucznych odbywa się w młynach wyposażonych w noże tnące oraz sita separujące odpady o wymaganej wielkości. Rozdrobnienie odpadów ułatwia ich transport.

• Mycie Odpady ze szkła i tworzyw sztucznych zą z regóły zanieczyszczone i wymagają mycia. W tym celu stosuje się wanny myjące zawierające kąpiele wodne z detergentami. Po myciu konieczne jest odwirowanie i osuszenie odpadów.

• Wytłaczanie Stanowi zasadniczy element linii technologicznej recyklingu mechanicznego. W tym etapie wytwarzany jest produkt końcowy, który moze być granulat lub, w przypadku szkła, wyrób finalny o formie użytkowej.

• Pozostałe W linii recyklingu powinny znajdować się także elementy towarzyszące takie, jak transportery, cyklony oraz silosy, które spełniają funkcje magazynowe i homogenizujące odpady. Dodatkowo mogą występować specyficzne urządzenia pomocnicze: krystalizatory czy aglomeraty.

RECYKLING AKUMULATORÓW I BATERII

Baterie i akumulatorki wszystkich rodzajów należy składać do specjalnie na nie przeznaczonych pojemników. Pojemniki takie znaleźć można w coraz większej ilości sklepów sprzedających baterie.

Akumulatory elektryczne i baterie galwaniczne, występujące w postaci wielko-i małogabarytowej, należą do produktów, które po zużyciu stają się odpadami o charakterze niebezpiecznym dla środowiska i zdrowia ludzi. Zbudowane z materiałów wysoko przetworzonych, zawierają substancje szkodliwe takie jak ołów, kadm i rtęć. Gospodarka odpadowymi akumulatorami i bateriami jest szczególnie trudna ze względu na fakt, występowania ich jako różnorodnych źródeł prądu w bardzo szerokim asortymencie urządzeń, używanych w bardzo wielu dziedzinach życia.

Pociąga to za sobą szczególnie wysoki poziom rozproszenia miejsc powstawania odpadów, trudny do kontroli, właściwego gromadzenia odpadów i ich przetwarzania. Praktyką powszechnie stosowaną jest przenikanie odpadowych baterii i akumulatorów, szczególnie małogabarytowych, do strumienia odpadów komunalnych i w rezultacie deponowanie ich na składowiskach komunalnych. Efektem takiego postępowania jest ekstrakcja wielu substancji niebezpiecznych przez wody opadowe, filtrujące masę nagromadzonych odpadów oraz przechodzenie zanieczyszczeń wraz z odciekami do gleby, wód powierzchniowych i podziemnych, powodując ich niebezpieczne skażenie. Z drugiej strony odpadowe baterie i akumulatory posiadają znaczą wartość surowcową. Poddane procesom odzysku stanowią znaczne zasoby ochraniające naturalne złoża surowcowe.

Aktualnie na rynku polskim funkcjonują trzy zasadnicze grupy chemicznych źródeł prądu, znajdujące zastosowanie prawie we wszystkich dziedzinach życia:
- akumulatory ołowiowe,

- akumulatory niklowo-kadmowe wielko i małogabarytowe,

- baterie pierwotne i pozostałe baterie wtórne.

Zgodnie z Rozporządzeniem MŚ z dnia 27 września 2001 roku w sprawie katalogu odpadów (Dz. U Nr. 112 poz. 1206) odpadowe baterie i akumulatory sklasyfikowano jako podgrupa 16 06. W podgrupie tej wyszczególniono następujące rodzaje odpadów:

160601* Baterie i akumulatory ołowiowe
160602* Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe
160603* Baterie zawierające rtęć
160604 Baterie alkaliczne (z wyłączeniem 160603)
160605 Inne baterie i akumulatory
160606* Selektywnie gromadzony elektrolit z baterii i akumulatorów
gdzie * oznaczono odpady niebezpieczne.

Akumulatory ołowiowe służą przede wszystkim do:
uruchamiania silników samochodowych,

zasilania instalacji elektrycznej o napędzie elektrycznym (wózków akumulatorowych, transporterowych, podnośników itp.),

zasilania awaryjnego instalacji elektrycznej i sygnalizacyjnej urządzeń w energetyce, telekomunikacji, górnictwie itp.

Akumulatory Ni-Cd wielkogabarytowe

Akumulatory niklowo-kadmowe, ze względu na dużą pojemność elektryczną oraz trwałość, używane są głównie jako źródło prądu stałego do podtrzymywania napięcia w: górnictwie, telekomunikacji, kolejnictwie i w hutach

Akumulatory Ni-Cd małogabarytowe

Akumulatory tego rodzaju były źródłem prądu stałego głównie w telefonach bezprzewodowych oraz w telefonach komórkowych wprowadzanych na rynek w latach 1995-2000. Ze względu na długi okres żywotności tych źródeł prądu w najbliższych latach będą one przechodzić do odpadów

Odzysk i unieszkodliwianie baterii i akumulatorów:

1.Baterie i akumulatory ołowiowe

Zużyte akumulatory ołowiowe poddawane są procesom technologicznym mającym na celu odzysk ołowiu i kwasu siarkowego

2. Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe

Technologia przeróbki polega na otwarciu akumulatora, usunięciu elektrolitu, części metalowych oraz wydzieleniu płyt żelazo-niklowych i żelazo-kadmowych. Płyty żelazo-niklowe są eksportowane. Elektrolit jest przekazywany do wykorzystania do neutralizacji roztworów kwaśnych. Części metalowe sprzedawane są jako złom stalowy.
Działania poprawiające gospodarkę zużytymi akumulatorami i bateriami

Ze względu na fakt bardzo dużego rozproszenia miejsc powstawania zużytych akumulatorów i baterii najbardziej istotnym czynnikiem determinującym gospodarkę tymi odpadami jest ich odzysk z rynku. Na wzór państw wysoko uprzemysłowionych obowiązek ten na mocy ustawy z dnia 11 maja 2001 r o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz.U.Nr 63, poz.639)[3] nałożono na producentów i importerów tych wyrobów wprowadzających je na rynek. Równocześnie ustawa ta wprowadza do praktyki gospodarczej nowe instrumenty usprawniające gospodarkę odpadami w postaci opłaty produktowej i depozytowej. Odnośnie akumulatorów ołowiowych wprowadzono obowiązek pobierania przy ich zakupie kaucji, która podlega zwrotowi w momencie dostarczenia zużytego akumulatora.

RECYKLING OLEJÓW PRZEPRACOWANYCH

Rozwój maszyn i urządzeń technicznych a także motoryzacji, spowodował nasilenie szeregu negatywnych zjawisk. Jednym z nich jest zwiększenie ilości olejów smarowych (silnikowych i przekładniowych) wycofanych z użycia na skutek utraty zdolności eksploatacyjnych. Oleje te noszą nazwę olejów przepracowanych lub odpadowych.
Ilość olejów odpadowych jest kształtowana przez poziom technologiczny i stan liczebny parku samochodów i maszyn oraz jakość stosowanych środków smarowych.
Oleje odpadowe pochodzące z rynku motoryzacyjnego, to przede wszystkim zużyte oleje silnikowe i oleje przekładniowe, a oleje odpadowe pochodzące z przemysłu to zanieczyszczone oleje hydrauliczne, przekładniowe, maszynowe, turbinowe, sprężarkowe, transformatorowe oraz grzewcze. W mniejszym zakresie oleje odpadowe pochodzą z odzysku: olejów używanych do obróbki metali (emulgujące i nieemulgujące), olejów procesowych, olejów ochronnych i innych specjalnych zastosowań, a także z odolejania w separatorach.
W związku z tym powstające odpady olejowe można podzielić na:
- oleje odpadowe,

- emulsje wodno-olejowe,

- szlamy zawierające oleje,

- inne odpady olejowe.

Oleje odpadowe stanowią największe i cenne źródło oleju mineralnego, jednak w okresie eksploatacji jakość oleju, w miarę upływu czasu pracy, ulega zmianie " degradacji. Odpady te zawierają zanieczyszczenia związane z rodzajem stosowanego oleju oraz z procesem eksploatacji. Degradacja oleju związana jest ze zmianą jego właściwości fizykochemicznych w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury oraz tlenu z powietrza, w obecności katalitycznie oddziałujących metali oraz mechanicznych sił ścinających. W czasie pracy silnika następuje zanieczyszczenie oleju smarującego gazami spalinowymi oraz produktami spalania paliwa silnikowego.

Zachodzące zmiany prowadzą do powstawania laków, żywic, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych oraz do przekształceń chemicznych w dodatkach uszlachetniających. Skład chemiczny olejów przepracowanych jest skomplikowany i wysoce toksyczny a reagujące między sobą pierwiastki, tworzą często niebezpieczne dla środowiska i człowieka związki

Gospodarka olejami przepracowanymi - odpadowymi

W praktyce rozróżnia się następujące sposoby wykorzystania olejów przepracowanych - odpadowych:

- poddanie procesom oczyszczania i przywrócenie olejom ich pierwotnych właściwości poprzez filtrację, wirowanie, odparowanie pod próżnią, w celu ich późniejszego zastosowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem lub jako środka smarowego niższej klasy jakościowej,

• - ponowna obróbka - usunięcie z olejów odpadowych zanieczyszczeń mechanicznych i wody dla uzyskania komponentu paliwowego o jakości zgodnej ze specyfikacją paliwa zastępczego,

• - regeneracja głęboka (re-rafinacja) " odpowiednie przetworzenie fizyko"chemiczne i pozyskanie z olejów odpadowych surowców petrochemicznych, które mogą być użyte do produkcji nowych olejów smarowych lub np. lekkich olejów opałowych,

• - recykling - zastosowanie olejów zużytych jako surowca w rafinerii lub współpracującej z rafinerią instalacji w celu produkcji wysokiej klasy paliw lub olejów bazowych,

• - użycie olejów wprost jako paliwo.

Najkorzystniejszym sposobem zagospodarowania olejów przepracowanych jest ich re-rafinacja. Proces ten nie stwarza zagrożenia dla środowiska naturalnego oraz pozwala na otrzymanie olejów silnikowych po kosztach niższych, niż drogą klasyczną z ropy naftowej.

Uregulowania prawne

Podstawowym dokumentem regulującym gospodarkę olejami odpadowymi w krajach Unii Europejskiej jest Dyrektywa Rady Nr 75/439/EWG z dnia 16 czerwca 1975 roku, znowelizowana przez Dyrektywę Rady Nr 87/101/EWG z dnia 22 grudnia 1986 oraz kolejną Dyrektywę Rady Nr 94/31/EC z dnia 27 czerwca 1994 roku. Zgodnie z założeniami Dyrektyw Rady, odpady niebezpieczne muszą być odrębnie traktowane w stosunku do innych odpadów, w zakresie ewidencji, zbiórki i dalszego nimi dysponowania. Na podstawie tych przepisów poszczególne kraje członkowskie wspólnoty wprowadzają wewnętrzne uregulowania prawne dotyczące organizacji i finansowania zbiórki, a także zagospodarowania i unieszkodliwiania olejów przepracowanych, zgodnie z zasadami ekologii.
Dla właściwego postępowania z olejami odpadowymi wprowadzono w Ustawie o odpadach art.39 (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628 wraz ze zmianami " Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 78) szczegółowe zasady gospodarowania tymi odpadami. Są one następujące:

• oleje odpadowe powinny być w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi poprzez regenerację, rozumianą jako każdy proces, w którym oleje bazowe mogą być produkowane przez rafinowanie olejów odpadowych, a w szczególności przez usunięcie zanieczyszczeń, produktów utleniania i dodatków zawartych w tych olejach,

• jeżeli regeneracja olejów odpadowych jest niemożliwa ze względu na stopień ich zanieczyszczenia, określony w odrębnych przepisach, oleje te powinny być poddane innym procesom odzysku,

• jeżeli regeneracja olejów odpadowych lub innych procesów odzysku są niemożliwe, dopuszcza się ich unieszkodliwianie,

• posiadacz odpadów w postaci olejów odpadowych, powstałych w wyniku prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, powinien przekazać te odpady podmiotowi gwarantującemu zgodne z prawem ich zagospodarowanie,

• zakazuje się mieszania olejów odpadowych z innymi odpadami niebezpiecznymi, w tym zawierającymi PCB, w czasie ich zbierania lub magazynowania,

• zakazuje się zrzutu olejów odpadowych do wód, do gleby lub do ziemi.

RECYKLING ZŁOMU SAMOCHODOWEGO, ZŁOMOWANIE POJAZDÓW

W Polsce niewiele jest nowoczesnych zautomatyzowanych linii technologicznych do demontowania wyeksploatowanych pojazdów samochodowych. Obecnie kasacji pojazdów dokonują niewielkie stacje demontażu, co ma swoje plusy i minusy. Do plusów należy zaliczyć „głębokość” recyklingu czyli praktycznie cały pojazd jest rozmontowany na elementy pierwsze, co w przypadku dużych zakładów, które posiadają strzępiarke jest nieopłacalne. Z drugiej strony, małe podmioty mogą w sposób niewłaściwy postępować z odpadami problemowymi jak siedzenia, pianki poliuretanowe – koszt magazynowania na niewielkim placu podwyższa koszty funkcjonowania zakładu i jest duże ryzyko deponowania na dzikich składowiskach odpadów niebezpiecznych. Dla porównania stacji tzw. małych i średnich demontujących w skali roku ok. 500 pojazdów w Polsce jest 700 a w krajach Unii ponad 10 000 czyli należy się spodziewać dalszego wzrostu ilości stacji (w linii prostej co 50 km zgodnie z Dz. U. Nr 25 poz. 202).

 

W praktyce, demontaż pojazdów jest prowadzony równolegle z usługami naprawczymi przy auto-komisach, zakładach mechanizacji rolnictwa czy zakładach mechaniki pojazdowej oraz w skupach surowców wtórnych.

Aktualnie obowiązujące przepisy prawa ochrony środowiska nakładają nadzór nad stacjami demontażu na wojewodę w celu ujednolicenia warunków i standardów jakim przedmiotowe stacje powinny odpowiadać. Wyeksploatowany pojazd może być:

a) odpadem niebezpiecznym (zawierającym substancje szkodliwe dla zdrowia ludzi i zwierząt a także stworzyć zagrożenie dla środowiska naturalnego, głównie poprzez: płyny eksploatacyjne takie jak płyny chłodnicze, oleje silnikowe, oleje hydrauliczne głównie z wspomagania układu kierowniczego oraz elektrolit z akumulatorów, akumulatory, poduszki powietrzne, układy klimatyzacyjne, amortyzatory itp.),

b) innym niż niebezpieczne czyli bez substancji niebezpiecznych. W przypadku drugim, rodzi się pytanie co się stało z odpadami niebezpiecznymi.

Odpowiedź nasuwa się automatycznie, zostały wprowadzone w sposób niewłaściwy, nie ewidencjonowany do środowiska naturalnego. Do stacji częściej będą trafiały wraki pojazdów zwierające substancje niebezpieczne a te zaś jeżeli nie będą nadawały się do ponownego użycia, staną się odpadem niebezpiecznym.

Działalność polegająca na demontażu pojazdów należy traktować jako (Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 24 września 2002 r. Dz. U. 179, poz. 1490 art. 3.1. ust.12 pkt. h) inwestycje mogące w sposób szczególny oddziaływać na środowisko naturalne poprzez zbieranie odpadów niebezpiecznych i może zostać zobligowany do sporządzenia raportu oceny oddziaływania na środowisko (dotyczy to również składnic złomu o obszarze powyżej 0,5 ha).

 Ogólna charakterystyka procesu technologicznego złomowania pojazdów.

  Wraki samochodowe przeznaczone do demontażu powinny być dostarczone kompletne tzn. ze wszystkimi podzespołami (nadwozie, silnik – nr identyfikacyjne a także siedzenia, płyny eksploatacyjne). Należy liczyć się, iż wprowadzenie opłaty produktowej i depozytowej spowodowało, że akumulatory będą wyjmowane przez ostatnich właścicieli z powodu kaucji. Wymiana starego na nowy, w przypadku braku posiadania akumulatora, uiszczana jest kaucja w wysokości 30 zł. Według uregulowań prawnych za kompletny pojazd należy uznać 90% pierwotnej masy pojazdu bez paliwa z elementami identyfikacyjnymi pojazdu Prawo o ruchu drogowym. Stacja demontująca pojazdy powinna posiadać szczelny plac np. asfalt – nie kostka brukowa. Demontaż pojazdu powinien odbywać się w pomieszczeniu zamkniętym, o łatwo zmywalnej powierzchni. Zaraz po przyjęciu pojazdu samochód powinien być pozbawiony odpadów niebezpiecznych. Dopuszczalnym jest aby zakład nie posiadał kanału lecz powinien posiadać odpowiednie narzędzia – pompa to odprowadzania płynów poeksploatacyjnych do właściwych pojemników w celu magazynowania a następnie przekazania specjalistycznym firmom zajmującymi się odbiorem i odzyskiem/unieszkodliwianiem, podnośnik, obrotnicę. Po osuszeniu wraku pojazdu z oleju, płynów hamulcowych, płynów chłodniczych, płynów z urządzeń klimatycznych oraz filtrów paliwa i oleju, trafia do pomieszczenia w którym demontuje się pojazd na części. W celu właściwej gospodarki odpadowej części użyteczne należy przechowywać w oddzielnym pomieszczeniu. Docelowo, zaleca się utworzenie sklepu z częściami pochodzącymi z recyklingu. Płyny poeksploatacyjne, filtry i inne odpady niebezpieczne przechowywać w zamkniętym pomieszczeniu na powierzchni utwardzonej, łatwo zmywalnej, wyposażonej w sorbent np. piasek lub trociny (aby w razie wycieku móc je zneutralizować). Na terenie stacji musi znajdować się pojemnik na zaolejone trociny, piasek a także czyściwo. Elementy tapicerowane, elementy karoserii po wyczyszczeniu powinny być odsprzedane indywidualnym odbiorcom lub do punktu skupu surowców wtórnych (Ustawa nakazuje sprzedaż „ostatecznym recyklerom”). Gdy zakład posiada decyzje na transport odpadów sam go odprowadza, jeśli nie, to za pośrednictwem podmiotu posiadającego stosowne pozwolenia/e zezwalającą na gospodarkę odpadami oraz na transport.

Obecnie jest pewna liberalizacja iż jeżeli pojazd nie wpływa degradująco na środowisko (nie wypływają z niego płyny eksploatacyjne) nie wymaga pozwolenia o którym jest mowa w ustawie o Odpadach z 27 kwietnia 2001 r. ze zmianami lecz powinna stosowna informacja być w projekcie gospodarki odpadami w celu przejrzystość działań proponowanych przez stację demontażu.

Poniżej przedstawiono sposoby oddziaływania na środowisko naturalne stacji oraz minimalizację negatywnych skutków. Stacja demontażu pojazdów oddziaływuje na cztery sposoby:

• grunt i wody podziemne,

• ochrona przed hałasem,

• ochrona powietrza atmosferycznego,

• gospodarka odpadami (niebezpiecznymi i innymi niż niebezpieczne).

 

RECYKLING SZKŁA

Szkło jest najłatwiejszym odpadem do zagospodarowania. Wystarczy je tylko oczyścić i przetopić. Huty zachodnioeuropejskie do produkcji szkła opakowaniowego wykorzystują 60-80% stłuczki. ( Szwajcaria -95%, Niemcy, Holandia - 80%, Austria -70%). Polskie huty szkła wykorzystują niecałe 10% stłuczki szklanej - reszta ląduje na wysypiskach śmieci Ponowne wykorzystanie stłuczki szklanej zmniejsza zużycie energii i surowców naturalnych, obniża emisje i pozwala zaoszczędzić miejsce na wysypiskach. Recykling szkła jest więc korzystny dla środowiska i opłacalny jest ekonomicznie - zarówno dla gmin, jak i dla przemysłu szklarskiego. Warunkiem sukcesu programu selektywnej zbiórki stłuczki szklanej jest szeroki udział społeczeństwa. Skuteczna kampania edukacyjna wymaga współpracy gminy, biznesu i organizacji społecznych. Pełny rozwój recyklingu szkła w całym kraju wymaga również wprowadzenia mechanizmów prawnych i ekonomicznych, nad którymi trwają obecnie prace.

W zasadzie wszystkie rodzaje szkła odpadowego są przydatne do recyklingu. Istotne jest uzyskanie czystego surowca, wolnego od zanieczyszczeń organicznych i chemicznych. Poszczególne rodzaje surowca wtórnego szkła wykorzystywane są do różnorodnej produkcji charakterystycznej dla rodzaju surowca. Surowiec ze szkła opakowaniowego wykorzystywane są do produkcji opakowań szklanych.
Zanieczyszczenia w postaci etykiet papierowych nie stanowią problemu, zostają usunięte w procesie mycia szkła czy też spalone w czasie jego przetapiania.
Szkło, podzielone wg barwy, transportowane jest do huty szkła, gdzie przechodzi wstępny proces sortowania i oczyszczania. Następnie zostaje rozdrobnione i przetransportowane do pieca hutniczego. W piecu panuje temperatura 1500 stopni Celsjusza, a roztopione szkło przechodzi do automatu formującego gdzie formowane są butelki i inne opakowania szklane.
Krążenie płynnego szkła odbywa się w obiegu zamkniętym a ze stłuczki szklanej otrzymujemy na końcu nowe butelki. W ten sposób oszczędzamy energię i surowce naturalne oraz zmniejszamy ilość odpadów szklanych trafiających na składowiska.

Szkło może być przetwarzane praktycznie nieograniczoną ilość razy.

Recykling 1 tony szkła pozwala na zaoszczędzenie:

• 603 kg piasku, 196 kg sody kalcynowanej, 196 kg wapienia i 68,5 kg skalenia - ogranicza się w ten sposób degradację krajobrazu.

Wyprodukowanie nowego wyrobu ze stłuczki szklanej ogranicza ilość:

• zużycia energii o 25 - 32%,

• zużycia wody o 50%,

• zanieczyszczeń powietrza o 14 - 20%,

• odpadów przemysłowych o 97%.

Stłuczkę szklaną ze względu na pochodzenie można podzielić na:

• Własną, tj. powstającą producentów szkła;

• obcą, dostarczoną do hut szkła z zewnątrz, tj. np. z hut szkła innych branż, od dużych odbiorców wyrobów szkła (w rozlewniach napojów, wytwórniach sprzętu oświetleniowego, zakładach stolarki budowlanej)

• pokonsumpcyjną, powstających u indywidualnych odbiorców opakowań i wyrobów szklanych.

Stłuczkę szklaną można wykorzystać jako:

• składnik zestawu surowcowego w hucie szkła.

• grys do budownictwa

• składnik mas ceramicznych

Można wymienić jeszcze następujące kierunki zagospodarowywania stłuczki szklanej:
- produkcja nośników katalizatorów;
- produkcja płytek budowlanych-dekoracyjnych;
- produkcja grysów budowlanych spienionego ( izolacja );
- produkcja materiałów filtracyjnych.

RECYKLING ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH

Zapotrzebowanie na rożnego rodzaju kartony i papieru wciąż wzrasta, a przez ostatnie lata ten wzrost jest szczególnie szybki. Ze względu na konieczność odciążenia składowisk odpadów, oraz na możliwość recyklingu, ilość zbieranego odpadu papierowego z roku na rok jest coraz większa.
Papier trafiający do recyklingu jest przywożony do zakładów przetwórczych w postaci sprasowanych bel makulatury. Makulatura ta ulega rozdrobnieniu w młynach tworząc tzw. pulpę. Podlega ona dalszej obróbce związanej z usunięciem zanieczyszczeń m.in. farby drukarskiej. Pulpa mieszana jest z wodą i związkami chemicznymi (ługiem sodowym, mydłem, szkłem wodnym), które powodują uwolnienie farby drukarskiej z włókien celulozy. Napowietrzanie powoduje unoszenie się farby na pęcherzykach powietrza. Zanieczyszczenia unoszące się na powierzchni zostają usunięte. Tak przygotowana pulpa zostaje uzupełniona mieszaniną nowych włókien celulozy oraz substancjami wzmacniającymi. Stanowi ona gotowy materiał do produkcji papieru.
Niestety włókna celulozowe mają określoną wytrzymałość. Mogą być one powtórnie wykorzystywane maksymalnie do 5 razy. Za każdym razem włókna stają się krótsze i delikatniejsze, aż nie są w stanie utworzyć jednolitej struktury papieru.

Recykling 1 tony papieru pozwala na zaoszczędzenie:

• od 2,3 m³ do 7 m³ miejsca na składowisku,

• 26500 litrów wody,

• 1476 litrów ropy,

• 4200 kWh energii - wystarczającej do ogrzania przeciętnego mieszkania przez okres pół roku.

Wyprodukowanie papieru z makulatury, zamiast z pulpy drzewnej, chroni 17 drzew przed wycięciem oraz ogranicza ilość:

• zużycia energii o 75%,

• zanieczyszczeń powietrza o 74%,

• ścieków przemysłowych o 35%,

Wady

Papier może być wykorzystany powtórnie jedynie trzy razy, gdyż w trakcie przetwarzania ulegają pogorszeniu jego właściwości (skrócenie włókien).

Jeszcze do lat 90-tych na świecie, a dotychczas w Europie Środkowo-Wschodniej, powszechnie stosowano do bielenia papieru chlor elementarny lub jego substytut dwutlenek chloru. Stosowanie chloru powoduje olbrzymie skażenie środowiska i ryzyko dla zdrowia ludzi. W zanieczyszczeniach emitowanych z papierni i celulozowni zidentyfikowano ponad 250 związków chemicznych, z czego 180 to substancje chlorowane. Średniej wielkości papiernia emituje dziennie około 35 ton organicznych związków chloru, a zakłady używające dwutlenku chloru, od 10 do 20 ton dziennie.

Produkcja wysokiej jakości papieru bez użycia związków chloru jest możliwa, poprzez zastosowanie przedłużonego procesu poprzedzającego bielenie, obejmującego staranny dobór i przygotowanie drewna oraz zastosowanie w produkcji tlenu, perhydrolu lub innych wolnych od chloru środków wybielających. W Norwegii, Szwecji i Niemczech większość papierni i celulozowni nie używa już chloru.

Zmniejszenie ilości zanieczyszczeń i szkód powodowanych w środowisku przez przemysł papierniczy i celulozowy mogłoby także zostać w znacznym stopniu ograniczone, jeśli wprowadzonoby na szerszą skalę produkcję papieru z konopi.

Z upraw konopi można uzyskać 4,2 razy więcej papieru niż z takiego samego obszaru zajmowanego przez uprawy leśne. Papier wyprodukowany z konopi może być przetwarzany powtórnie siedem razy. Ma on także lepsze właściwości wytrzymałościowe - jest mniej podatny na rozdarcia i wilgoć oraz dziesięciokrotnie bardziej długowieczny niż zwykły papier. Wynika to między innymi stąd, iż nie zawiera kwasów (naturalnych). Przez to, że ma znacznie mniejszą zawartość ligniny (4%) w porównaniu z pulpą drzewną (20%) nie wymaga tak intensywnego mielenia i wybielania.

W cieplejszych warunkach klimatycznych wytwarza się papier z juty, kenafu, lnu, ryżu lub bawełny. Na przykład w Chinach, z funkcjonujących 500 papierni, około 350 używa bezdrzewnych surowców do produkcji materiałów papierniczych.

RECYKLING TWORZYW SZTUCZNYCH

Opakowania z tworzyw sztucznych są dziś powszechnie używane w przemyśle spożywczym i chemicznym ze względu na wiele cech pozytywnych. Są lekkie, trwałe, elastyczne i obojętne chemicznie oraz łatwe w formowaniu.
Recykling odpadów z tworzyw sztucznych jest również stosunkowo prosty. Odpady te podlegają rozdrobnieniu, usuwane są ew. zanieczyszczenia. Produktem końcowym recyklingu jest regranulat, który pod wpływem wysokiej temperatury może być uformowany ponownie w dowolny kształt. Tworzywa sztuczne stanowią obecnie około 10% odpadów stałych, w tym 80% to poliolefiny takie jak polietylen czy polipropylen, 12% to polistyren a 5% polichlorek winylu [1]. Głównym źródłem odpadów tworzyw sztucznych jest przemysł opakowań, przemysł samochodowy, przemysł elektromaszynowy i przemysł budowlany.

Coraz częściej stosowanym do produkcji opakowań jest politereftalan etylu (PET). Używany początkowo do wyrobu folii, a obecnie do produkcji butelek ma szereg korzystnych właściwości: jest lekki, nietłukący, nietoksyczny, można mu nadawać rozmaite kształty. Ma to istotne znaczenie przy produkcji butelek. Na statystycznego Polaka przypada obecnie ponad 3kg tego tworzywa. Niestety ogromne ilości opakowań z PET, natychmiast po spełnieniu swojej funkcji, lądują w niesortowalnych śmieciach. Zaledwie 15% rocznej produkcji butelek PET jest poddawane w Polsce recyklingowi. Metoda jest kombinacją konwencjonalnego mechanicznego recyklingu i recyklingu chemicznego. Otrzymany recyklat jest przydatny do pakowania żywności i może być wykorzystany do produkcji nowych butelek na napoje oraz także do produkcji włókien. W porównaniu z produkcją nowego PET-u pozwala zaoszczędzić 60% energii. Opracowano na Politechnice Krakowskiej nową technologię umożliwiającą masową utylizację butelek PET. Metoda ta pozwala na wytworzenie z nich płyt termoizolacyjnych, wykorzystywanych do ocieplania domów, izolowania dachów i tarasów, stabilizację gruntu na skarpach. Obecny stan rozwoju procesów recyklingu odpadów z tworzyw sztucznych powoduje, że tylko niewielka ich część jest poddawana recyklingowi produktu i recyklingowi materiałowemu. Większość tworzyw sztucznych poddawana jest recyklingowi termicznemu lub zgazowaniu. Główną tego przyczyną jest różnorodność tworzyw sztucznych, dodatki, a także przeszkody ekonomiczne. Dlatego konieczne jest nieustanne doskonalenie i opracowywanie nowych metod recyklingu odpadów tworzyw sztucznych.

RECYKLING METALI

Spośród wszystkich metali największemu recyklingowi poddaje się stal i aluminium. Największy odzysk tych dwóch metali pochodzi z następujących źródeł: jak chodzi o stal z recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zaś dobre efekty odzysku aluminium z odpadów komunalnych uzyskuje się wykorzystując strumień Foucault.
Metale te odzyskuje się również z popiołów spalarniowych i procesów unieszkodliwiania szlamów z oczyszczalni ścieków. Metale te, nawet zawierające znaczne domieszki zanieczyszczeń są zawracane do hut. Dysponujemy już w tej chwili technologiami pozwalającymi na odzysk miedzi, ołowiu i innych metali szlachetnych jak srebro, złoto. Cynk odzyskuje się w procesach pyro i hydro-metalurgicznych.
Recykling metali wymaga specjalistycznych instalacji zapobiegających powstawaniu zanieczyszczeń: same metale, ich związki i dioksyny, które powstają w procesach odzysku są szkodliwe dla człowieka i środowiska - jednak recykling metali jest rekomendowany przez EU z racji oszczędzania surowców pierwotnych jak również oszczędzania energii: np. do powtórnej fuzji aluminium potrzeba o 95% energii mniej niż do pierwotnej.
Recykling metali wynika również z dyrektywy dotyczącej odpadów elektrycznych i elektronicznych jednak przeszkodą pozostaje mała ilość metali zawarta w jednostkowych urządzeniach, co wpływa na rentowność instalacji odzysku.

Recykling metali szlachetnych przynosi wymierne korzyści ekologiczne. Należą do nich ograniczanie ilości składowanych odpadów, oszczędzanie rzadkich zasobów naturalnych, zmniejszenie nakładów energii oraz emisji zanieczyszczeń podczas procesu odzysku w porównaniu z wydobywaniem w kopalniach. Może to być także proces opłacalny ekonomicznie.

Metale szlachetne, do których zaliczamy platynowce (m.in. platyna, pallad, rod) oraz srebro i złoto, stanowią szczególną grupę wśród metali nieżelaznych. Natomiast stal i żeliwa należą do grupy metali żelaznych, których cechą charakterystyczną – z punktu widzenia odzysku – jest możliwość ich oddzielania na drodze magnetycznej. Metale żelazne jako pierwsze poddawane były procesowi odzysku, a ich wskaźniki odzysku oscylują w granicach 100%. Do metali nieżelaznych zaliczamy z kolei wszystkie metale, z wyjątkiem żelaza w postaci czystej lub stopów żelaza z niewielką domieszką (poniżej 10%). Najczęściej spotykane metale nieżelazne to aluminium, miedź, cynk, ołów, nikiel, ołów i chrom, spośród których największy wskaźnik odzysku ma aluminium (ok. 90%). Stąd też istotne jest opracowanie odpowiednich technologii segregacji i odzysku metali szlachetnych. Odzysk należących do tej grupy metali, podobnie jak wszystkich metali nieżelaznych, zależy od prawidłowego działania stacji demontażu i funkcjonowania specjalistycznych zakładów recyklingu, przy czym bardzo ważny jest problem sortowania gatunków metali.

RECYKLING ODPADÓW ELEKTRONICZNYCH I SPRZĘTU AGD

Odpady elektryczne i elektroniczne często dzieli się na 3 grupy:

• tzw. „produkty białe”, czyli sprzęt AGD: pralki, zmywarki, suszarki, kuchenki i pozostałe urządzenia wyposażenia kuchennego, lodówki, zamrażalniki oraz urządzenia chłodnicze gospodarstwa domowego.

• sprzęt RTV czyli tzw. „produkty brązowe”

• „produkty szare” obejmują w tej klasyfikacji urządzenia biurowe i inne elektroniczne takie jak telefony komórkowe, faxy, komputery, kopiarki, aparaty cyfrowe itp.

Przewiduje się różne sposoby zagospodarowania tych odpadów po zakończeniu ich eksploatacji: naprawa i powtórna sprzedaż, demontaż i odzysk części, całkowity demontaż z odzyskiem materiałowym z rozdrobnieniem niektórych komponentów.
Poddanie odzyskowi: czy to termicznemu czy materiałowemu wymaga uprzedniego przygotowania tych odpadów jak również stworzenia operacyjnego systemu selektywnej zbiórki, wykorzystania linii technologicznych do recyklingu tworzyw sztucznych czy metali, zaś specyfikę tych odpadów tworzy wielość użytych w produkcji materiałów. Unia Europejska zawarła swe wymagania w odniesieniu do zagospodarowania odpadów elektrycznych i elektronicznych w dwóch aktach prawnych: dyrektywie w sprawie zarządzania i gospodarki nr 2002/96/CE z 27 stycznia 2003) i drugą, mająca na celu zapobieganie zanieczyszczeniom nr 2002/95/CE z 27 stycznia 2003). W myśl tych aktów prawnych producenci sprzętu elektrycznego i elektronicznego są zobowiązani do odbierania i zagospodarowania zużytego sprzętu swojej marki. Zgodnie z zawartą w dyrektywach kategoryzacją, od 31 grudnia 2006, zakłada się osiągnięcie odpowiednich poziomów odzysku: np. 75% dużego sprzętu AGD, 65% sprzętu informatycznego, de 50% sprzętu hi-fi. Od 1 stycznia 2002, zamrażalki i lodówki uznane są za odpad niebezpieczny, którego nie wolno składować, jeśli gazy niszczące warstwę ozonową nie zostały uprzednio unieszkodliwione.

RECYKLING OPON I ODPADÓW GUMOWYCH

Zgodnie z prawem europejskim zużyte opony są odpadami. Wynika to z faktu że te przedmioty spełniają warunki określone w definicji zawartej w Dyrektywie 75/442/EEC z dnia 15 lipca 1975 o odpadach (dokument ten został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich pod numerem 194 z dnia 25.07.1975 pod pozycją 39.

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym przedsiębiorca, który jest producentem lub importerem opon (dotyczy to opon nowych, bieżnikowanych oraz używanych niebieżnikowanych określonych określonych aneksie 4) odpowiada za dokonanie odzysku określonego procenta wagi wprowadzonych do obrotu opon (poziomy te wyglądają następująco w 2004 – 60%, w 2005 r. 70% i w 2006 i następnych 75%). Oczywiście nie chodzi tu o dokonanie odzysku tych samych opon tylko jakichkolwiek opon, które mogą być zaliczone do kategorii określonych w aneksie 4 do Ustawy o opłacie produktowej.

Przedsiębiorca, który jest odpowiedzialny za dokonanie odzysku opon (do końca 2003 roku wyłączeni z tego obowiązku zostali przedsiębiorcy, którzy spełniali łącznie następujące warunki: osiągnęli przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych poniżej 500 tys. zł oraz nie dokonywali importu towarów używanych lub odpadów). Może się z niego wywiązać w następujący sposób:

a) dokonać odzysku samodzielnie,

b) zlecić dokonanie odzysku wyspecjalizowanym przedsiębiorcom,

c) skorzystać z usług firm nazwanych “organizacjami odzysku” które przejmują obowiązki związane z odzyskiem odpadów.

W przypadku kiedy przedsiębiorca nie wykona ciążącego na nim obowiązku, ani nie zawrze odpowiedniej umowy z organizacją odzysku zobowiązany jest do obliczenia, a następnie odprowadzenia na rachunek urzędu marszałkowskiego opłaty produktowej.

Odpady gumowe
Ponowne bieżnikowanie zużytych opon samochodowych przynosi niewątpliwe pożytki ekonomiczne i ekologiczne, wiec powinno być stosowane możliwie najpowszechniej. Nie można jednak na tej drodze problemu gumowych odpadów motoryzacyjnych rozwiązać całkowicie. Po pierwsze, guma w technice samochodowej służy nie tylko do produkcji ogumienia kół. Po drugie, nie każda zużyta opona nadaje się do powtórnego bieżnikowania. Zagospodarowanie tych pozornie bezużytecznych i ekologicznie uciążliwych produktów może jednak w obecnych warunkach technicznych polegać na uzyskiwaniu mączki i granulatu gumowego, znajdującego zastosowanie w:
- przemyśle gumowym-jako wypełniacz w nowych mieszankach kauczukowych;
- budownictwie drogowym-jako dodatek uszlachetniający do bitumicznych mas nawierzchniowych;